W Altpreußische Forschungen 13. Jahrgang z 1936 roku Otto Barkowski opublikował artykuł: "Quellenbeiträge zur Siedlungs- und Ortsgeschichte des Hauptamtes Stradaunen—Oletzko" (Źródłowe przyczynki do historii osadnictwa i miejscowości Głównego Urzędu (starostwa) Straduny–Olecko). Otto Barkowski był niemieckim historykiem regionalnym, który opublikował znaczące prace z zakresu historii osadnictwa, demografii i dyplomacji na przestrzeni wieków Prus Wschodnich na łamach czasopisma Altpreußische Forschungen oraz Zeitschrift der Altertumsgesellschaft Prussia.
Położenia miasta Marggrabowa oraz bud myśliwskich Oletzko. Caspar Henneberger's Grosse Landtafel von Preussen: In 9 Blättern (1. Ausg. vom Jahre 1576); von neuem in d. Größe d. Originals hrsg durch d. königl. physik.-ökonom. Ges. zu Königsberg i. Pr. im Jahre 1863.
Poniżej znajduje się zestawienie informacji, które precyzyjnie rozdzielają lokalizację budy myśliwskiej Oletzko, folwarku Sedranki oraz miasta Marggrabowa, opierając się napracy Barkowskiego:
Jagdbude Oletzko (Buda Myśliwska)
Budy myśliwskie oraz budynki leśne znajdowały się po wschodniej stronie Jeziora Oleckie Wielkie. Był to skromny obiekt łowiecki, który stanowił punkt wyjścia dla późniejszego osadnictwa.
Według tradycji historycznej (m.in. Lucanusa), to właśnie w pobliżu tego miejsca książę Albrecht Hohenzollern zdecydował się założyć miasto w 1560 roku. Jeszcze w 1574 roku dokumenty wspominają o zagospodarowywaniu terenu „przy budzie Olecko” (bey der buden Oletzko).
Droga z dworu Straduny na przedlokacyjnym szkicu terenu (ok. X 1559 r.). Berlin-Dahlem, Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz, Etats-Ministerium EM] 03g H.A. Olecko (Grenzsachen 1533-] 608), 434.
Do bud myśliwskich "Der bude oletzki" prowadziła droga z południa (z dworu w Stradunach) po wschodniej stronie Jeziora Oleckie Wielkie (droga zachowała się do dzisiaj, jako droga gruntowa za Szyjką).
Folwark Książęcy w Sedrankach
Główny folwark starostwa znajdował się w Sedrankach (Seedrancken), położonych na północ od jeziora. Był to jeden z trzech głównych folwarków (Vorwerke) w całym starostwie oleckim. Według rejestru z lat 1600/1601 folwark w Sedrankach obejmował obszar 16 włók i 7 morgów ziemi. W jego skład wchodziły zabudowania inwentarskie, a zarząd nad nim sprawowali folwarczny (Hofmann) oraz gospodyni (Hofmutter). Źródła wspominają o planach budowy domu dla starosty „przy folwarku w Olecku” w 1578 roku. Przez wiele lat Sedranki pozostawały kluczowym ośrodkiem gospodarczym regionu.
Miasto Marggrabowa (Olecko)
Miasto zostało wytyczone po zachodniej stronie jeziora. Zostało założone w 1560 roku przez księcia Albrechta na pamiątkę spotkania z królem Zygmuntem Augustem. Nadanie miejskie obejmowało 111 włók ziemi położonych przy jeziorach Oleckie Wielkie i Małe. W 1565 roku Olecko stało się centrum administracyjnym okręgu (Hauptamt), przejmując tę funkcję od Stradun. Od drugiej połowy XVI wieku miejscowość ewoluowała z ośrodka o charakterze myśliwskim w stronę rezydencjonalno-administracyjnego, stając się siedzibą starosty.
W 1654 roku starosta książęcy Krzysztof Albrecht von Schönaich nad Jeziorem Oleckim Wielkim rozpoczął budowę okazałego zamku. Położony był naprzeciw miasta, po drugiej stronie Legi.
Widok od strony południowej na dawny zamek w Olecku (Oletzko). Rysunek wykonał J. Kunicki na podstawie opisów historycznych. Grafika została poddana cyfrowemu opracowaniu z wykorzystaniem narzędzi AI (Google Labs). Kliknij w obraz aby uruchomić animację.
Podsumowując, mimo że tradycja łączy początki miasta z budą myśliwską na wschodnim brzegu, faktyczny rozwój urbanistyczny Marggrabowej nastąpił po zachodniej stronie jeziora, podczas gdy zaplecze gospodarcze w postaci głównego folwarku funkcjonowało w pobliskich Sedrankach.
- Barkowski Otto., Quellenbeiträge zur Siedlungs- und Ortsgeschichte des Hauptamtes Stradaunen—Oletzko. W: Altpreußische Forschungen. 13. Jahrgang, 1936. Wydawnictwo: Gräfe und Unzer, Kommissionsverlag, Königsberg i. Pr. (Królewiec). S. 183–232.
