Menu
Kategorie aktualności
AktualnościWiadomości EłkWiadomości GołdapWiadomości OleckoArchiwum aktualności
Kalendarium wydarzeń
Ankieta
Multimedia
 Wspomnienia z Olecka lekarza wojskowego...
2020-01-30
W 2014 roku zostały wydane wspomnienia lekarza wojskowego Armii Imperium Rosyjskiego W. P. Krawkowa „Wielka wojna bez retuszu”. (Кравков В. П. Великая война без ретуши. Записки корпусного врача. Вече, 2014. Wspomnienia zostały opublikowane w witrynie militera.lib.ru. ). Obszerne fragmenty notatek, związane są z jego pobytem w Olecku i okolicach od września 1914 r. do lutego 1915 r. Wspomnienia zostały wydane w 2014 roku. Krawkow od września 1914 r. do grudnia 1915 r zajmował stanowisko zastępcy szefa departamentu sanitarnego kwatery głównej 10. Armii Imperium Rosyjskiego (Front Północno-Zachodni). Wasilij Pawłowicz Krawkow w swoich notatkach pisząc o Olecku używał nazwy Маркграбова (pol. Margrabowa).  W poniższym tekście zachowuje nazwę - Margrabowa.

Wasilij Pawłowicz Krawkow
 
Wasilij Pawłowicz Krawkow, lekarz wojskowy Armii Rosyjskiej, tajny doradca. Автор: Михаил Российский (публикуется с разрешения автора) - из семейного архива, Общественное достояние, https://ru.wikipedia.org/w/index.php?curid=5079439
 
Notatki lekarza wojskowego
Notatki lekarza wojskowego W. P. Krawkowa. http://www.kultpro.ru/item_368/

15 listopada 1914 r. po obiedzie wyjechał z Suwałk do Margrabowy odział operacyjny sztabu X Armii. Jutro zaczną tam przybywać i inne oddziały. Wkraczamy na niemiecką ziemię opuszczoną przez rdzennych mieszkańców, przypominającą pustynię. Czeka tam nas ciężkie życie. Następnie pojadę dalej aby połączyć się ze sztabem w Margrabowy.
 
Rosyjska mapa topograficzna okolic Olecka.
Rosyjska mapa topograficzna okolic Olecka. 1762652 @ Новая Топографическая Карта Западной России 1:84 000 (1880-ca1935) 1913. http://www.mapywig.org
 
Sytuacja na froncie rosyjsko - niemieckim od listopada do grudnia 1914 roku
Sytuacja na froncie rosyjsko - niemieckim od listopada do grudnia 1914 roku. Der Weltkrieg 1914–1918. Reichsarchivwerk. Band 6. Der Herbst-Feldzug 1914 – Der Abschluß der Operationen im Westen und Osten. Verlegt bei E.S. Mittler & Sohn. Berlin 1929.

20 listopada około 9 rano wyjechałem z gościnnego szpitala nr 399 do Margrabowy. Pogoda jest sucha, mróz. Jechałem na swoich szarych koniach po pięknej szosie. O 11 godzinie byłem już w Raczkach. Po 2 wiorstach przejechałem granicę. Mój Boże, jaki wstrząsający obraz całkowitego zniszczenia. We wsiach nie widać żywej duszy. Budynki są zburzone jak po trzęsieniu ziemi. Około pierwszej przybyłem do Margrabowy. Przed wojną było to całkiem przyjemne miasteczko a teraz?
 
Hotel
Hotel "Kronprinz" przy rynku w Olecku. Fotografia ze zbiorów: Z. Bereśniewicza.

Hotel sala.
Hotel "Kronprinz" przy rynku w Olecku. Fotografia ze zbiorów: Z. Bereśniewicza.

Nasz oddział zatrzymał się w pobliżu hotelu "Kronprinz" naprzeciwko kościoła. Niżej była zniszczona restauracja. Mnie osobiście jakoś udało się zakwaterować w pokoju kupca Fritz, który porzucił tu wszystkie swoje rzeczy i uciekł. Rozmieszczamy się ciasno jedni obok drugiego aby uniknąć niespodziewanych ataków przebiegłego wroga. Znajdujemy się w ważnym miejscu mazurskich jezior. Naszej armii postawiono następne zadanie - zdobyć Giżycko (Lötzen).
 
Lekarz wojskowy W. P. Krawkow
Lekarz wojskowy W. P. Krawkow (w samochodzie czwarty od prawej). http://www.kultpro.ru/item_368/

21 listopada - spadł śnieg. Z tego wiru wandalizmu, dusza wyrywa się melancholijną tęsknotą za ojczyzną, w świat piękna do światła i miłości wzajemnej. Nie mogę pozytywnie, powstrzymać się od łez na widok otaczającej wokół zniszczenia i grabieży. Dzisiaj w szafie znalazłem porzucone zabawki, szkolne zeszyty i fotografie rodziny. Żyli tu ludzie cicho i spokojnie wychowując dzieci - i to wszystko przewróciło się do góry nogami. Tak smutno, tak smutno, że prawie można zwariować.
 
Szkolny oddział sanitarny w Marggrabowie
Szkolny oddział sanitarny w Marggrabowie w grudniu 1914 r. Krawkow siedzi w pierwszym rzędzie, czwarty od lewej. (obecnie przy ulicy Armii Krajowej 23). http://www.kultpro.ru/item_368/
 
Dom przy ulicy Armii Krajowej 23
Dom przy ulicy Armii Krajowej 23 w Olecku w 2020 r.
 
Domy pracowników starostwa Olecko
Domy pracowników starostwa, w których 21 listopada 1914 r. zamieszkał W. P. Krawkow. Fotografia ze zbiorów Z. Bereśniewicza.

23 listopada. Dzisiaj nasz oddział sanitarny wraz z innymi, przeniósł się bliżej sztabu. Zajęliśmy trzy duże budynki, w których wcześniej znajdował się jakiś ważny niemiecki dowódca ze swoją administracją. Nasz oddział z intendenturą zajął największy budynek - dom pracowników starostwa, który składał się z wielu mieszkań. Dzięki Bogu, że ogrzewanie nie było centralne lecz piecowe. To pierwsze we wszystkich budynkach było zniszczone. Zamieszkaliśmy przy brzegu jeziora czarująco odbijającego blask słoneczny swoja stalową powierzchnią. Wokół śnieżna równina na horyzoncie granicząca z ponurym ciemnym lasem. Obok kościół z cmentarzem. Tak cicho na nim, na krzyżach napisy "Ruhe in Frieden" (Spoczywaj w pokoju), lub "Wiedersehen " (Do zobaczenia). Stoją ławeczki zaprószone śniegiem, posiedziałem na jednej z nich. Boże co się dzieje?
 
Kościół rzymskokatolicki na ulicy Zamkowej.
Kościół rzymskokatolicki na ulicy Zamkowej.

2 grudnia. Wczoraj startował nasz samolot, ale jak zwykle - nie za wysoko, nie długo i przy lądowaniu roztrzaskał się.
 
Rosyjski samolot na lądowisku w pobliżu Olecka.
Rosyjski samolot na lądowisku w pobliżu Olecka. Офицеры у аэроплана. 24.XI.1914 г. Марграбова.
 http://asirotkin.ru/of_perv_mir.html

17 grudnia. Właśnie w tej chwili otrzymałem wstrząsającą wiadomość: zastrzelił się pułkownik Krajewski, nasz intendent, człowiek niewątpliwie dobry. Nie myliłem się w przewidywaniach, w ostatnim czasie przy spotkaniach z nim zawsze wydało mi się, że on oszaleje albo popełni samobójstwo. Miał strasznie chorą duszę i cierpiał z tego powody, że nie mógł zabezpieczyć naszych żołnierzy w przedmioty pierwszej potrzeby. Mrocznie widział swoją przyszłość. Zastrzelił się on na moim ulubionym miejscu spaceru - cmentarzu! To właśnie jego sylwetkę widziałem wczesnym rankiem kiedy codziennie spacerował w dole, brzegiem jeziora, kiedy ja w tym czasie przechadzałem się po skraju cmentarza. Niech będzie Tobie ziemia puchem nieszczęśliwy cierpiętniku nie mający "grubej skóry" tak jak ci, którzy Ciebie przeżyli.
 
Julian Ludwigowicz Krajewski.
Julian Ludwigowicz Krajewski. (Краевский Юлиан Людвигович). http://www.ria1914.info Fotografia dostarczona przez: Ksenia Kraevska

Julian Ludwigowicz Krajewski. (Краевский Юлиан Людвигович). Wyznania katolickiego. Wykształcony w gimnazjum klasycznym Połocku. Wstąpił do służby 04.11.1885 r. Ukończył szkołę kadetów piechoty w Wilnie. Uczestnik kampanii w Chinach i wojny rosysko-japońskiej. W 1914 r. pułkownik, główny intendent przy sztabie 10. Armii Rosyjskiej . Wielokrotnie odznaczony. Zastrzelił się 17.12.1914 r. w Olecku (г. Маркграбова). (Informacje i fotografia z www.grwar.ru).

Cmentarz przy kościele katolickim na ulicy Zamkowej
Cmentarz przy kościele katolickim na ulicy Zamkowej w Olecku.

23 grudnia. Zimowy krajobraz, spadł śnieg, na którym ślizgają się koła samochodu. Wyjechaliśmy rankiem na Kowale. Na drodze tak jak wczoraj straszne "pompejskie" obrazy. Palą się młyny i niemieckie zakłady przemysłowe. Obejrzałem 397 szpital polowy - idealnie przygotowany. W pokoju lekarzy lata kanarek, którego uratowali od chłodu i głodu. Po zjedzeniu posiłku w przyjacielskiej atmosferze wyruszyłem do domu. Śnieg i zamieć. Było już ciemno, kiedy przyjechałem do Margrabowy.
 
Rosyjski oddział sanitarny.
Rosyjska kolumna sanitarna. Великая война в образах и картинах : 1914-1915 / В изд. принимали участие : худож. М. В. Добужинский; С. И. Дмитриев; Н. И. Кравченко и мн. др. - [Вып. 1-8]. - М., 1915. - 400 с. : ил., портр. http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14270-velikaya-voyna-v-obrazah-i-kartinah-1914-1915-vyp-1-8-m-1915

25 grudnia. Bezustanna kanonada stała się rzeczywistością. Ogłoszono, że dzisiaj przechodzimy do ofensywy. Oczekujemy na przypływ rannych do Wydmin i Orzysza. Tym razem, w tym ataku nie widzę nic pięknego, zabijemy dużą ilość swoich i taką samą ilość Niemców i znowu pozostaniemy na swoich miejscach. W godzinach porannych byłem na nabożeństwie z okazji otwarcia szpitala polowego imienia rosyjskich nauczycieli. Piękna pogoda. Żołnierzyki zjeżdżają na sankach z górki.
 
w Wydminach
Mogiły żołnierzy niemieckich i rosyjskich przy kościele w Wydminach. Fotografia ze zbiorów: Z. Bereśniewicza.

27 grudnia. W Wyminach spędzam noc. W lazarecie 64 dywizji służy siostra ochotniczka Pani Gurko żona dowódcy 6 Korpusu - cz to sprzeczne z prawem! (Гурко Эмилия Николаевна (1860–1918), była siostrą Mikołaja Martynowa - zabójcy Michała Lermontowa - rosyjskiego pisarza, prozaika, dramaturga).

Lekarze chcieli by jej się pozbyć, gdyż cierpieli z powodu jej dominacji. Zalecałem lekarzom - "Cierpliwość i cierpliwość". Po wojnie będzie czas na rozliczenia!

8 lutego 2015 r. Och, i wstyd, wstyd! Uciekła 57 dywizja rosyjska. Niemcy energicznie w składzie dwóch korpusów prują na Ełk. Pisz został przez nas opuszczony. Wydminy przygotowują się do oczyszczenia. Jutro spodziewamy się, że Ełk będzie w rękach wroga. Pospiesznie wysyłam telegram, aby z Ełku ewakuowały się wszystkie służby medyczne. Za dzień lub dwa będziemy musieli opuścić Margrabową.

11 lutego. Przyszedł stosunkowo uspokajające informacje: Niemcy nie zbliżają się tak energicznie. Z Ełku ewakuowany służby medyczne. Nasz sztab zamierza pozostać w Margrabowie a wszyscy wczoraj ewakuowaniu mają wrócić.
Dzięki Bogu, jeszcze z nadzieją trzymamy się w Margrabowie, do której tak się przyzwyczailiśmy.

Wyjechaliśmy z Margrabowy o 5 wieczorem, zajechaliśmy do Suwałk o 11 rano następnego dnia.

12 lutego. W Suwałkach dowódca z bronią w rękach usiłuje załadować i rozładowywać pociągi. Niemcy zajmują Mariampol. Sztab 20 korpusu opuszcza Suwałki. Dzisiaj ma być zajęta Margrabowa.

Niemcom mówi się, że Rosjanie sa zupełnie pijani, idą na bagnety, że zapadają się po szyję w bagnach i jeziorach.
 
Rosyjski pociąg sanitarny.
Rosyjski pociąg sanitarny. Олейников Алексей. Решающая битва Первой мировой. Восточно-Прусская операция 1914 года. https://topwar.ru

13 lutego pociągami z Margrabowy wysłano ostatnie trzy transporty. Ja z pułkownikiem Szadrinem usiadłem do pociągu gdzie umieścił się generał Żnow. Silna odwilż.
 
Dom rodzinny Krawkowa W. P. w Riazaniu.
Dom rodzinny Krawkowa W. P. w Riazaniu. Рязань ул. Салтыкова-Щедрина 34. http://zhais.ru/R-ryazan-saltikova-schedrina.htm
 
Tablica ku czci Krawkowa W. P. umieszczona na jego rodzinnym domu w Riazaniu.
Tablica ku czci Krawkowa W. P. umieszczona na jego rodzinnym domu w Riazaniu. http://zhais.ru/R-ryazan-saltikova-schedrina.htm

(Dziękuję Panu Z. Łoś za pomoc w zrozumieniu rosyjskich tekstów).

Józef Kunicki


Opublikował Administrator, egoturystyka.pl

Wyświetlany 374 razy


POWRÓT  Drukuj   


Gwiazda Północy 2019

Decyzja użytkownika w zakresie plików Cookie na niniejszej stronie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookie i podobnych technologii m.in. w celach statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. W programie służącym do obsługi Internetu można zmienić ustawienia dotyczące plików cookie.Korzystanie z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących plików cookie oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.